|
تاریخچۀ گام اول خانۀ کتاب در راستای بسط و گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی و به منظور کشف استعدادهای درخشان، ایجاد بسترهای لازم و سمت و سو بخشیدن به فعالیت فرهنگی و ارتقای فرهنگ مکتوب در سطح جامعه و نیز معرفی و تشویق نوقلمان پدیدآور، در سال ۱۳۸۵ جایزۀ گام اول را بنیان نهاد.
موضوع این جایزه داوری و ارزیابی آثار پدیدآورندگانی است که برای نخستین بار در رشته های مجموعه شعر یا داستان کوتاه و بلند در دو ردۀ سنی بزرگسال و کودک و نوجوان دست به قلم شده و اثر خود را به طبع رسانده اند. خانۀ کتاب مجری برگزاری و داوری این جایزه است و پاییز هرسال طی مراسمی با همکاری یکی از مراکز استان های کشور، از برگزیدگان جایزۀ گام اول تقدیر به عمل می آورد.
مراسم نخستین دورۀ جایزۀ گام اول مهر ماه سال ۱۳۸۶ در استان اردبیل و دومین دورۀ این جایزه نیز آذرماه سال ۱۳۸۷ در استان هرمزگان ( شهر بندرعباس) برگزار گردید. گفتگو درباب پیشینۀ گام اول
گفتگو با دکتر محسن پرویز (معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
□ اهداف خانۀ کتاب از برگزاری جایزۀ گام اول و اجرای مراسم آن در مراکز استانها چیست ؟ : ■ یکی از اهداف کلان وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی در امر ترویج کتابخوانی، شناسایی و تقویت استعدادهای جدید و جوان و در عین حال کمک به پرورش استعدادها و فراهم آوردن شرایط مناسب برای معرفی آنها به جامعه و بهرهمندی از توانایی آنهاست.جایزۀ گام اول نیز براین اساس طراحی شده تا اولین آثار نویسندگان مورد بررسی قرار بگیرد و برای اینکه مقداری از مرکز خارج شویم و این جایزه تنها به کسانی که در تهران فعالیت میکنند منحصر نشود، مقرر گشته که مراسم اهدای این جایزه به صورت گردشی در شهرستانهای مختلف برگزار شود که در واقع این کار دو هدف جنبی را هم پوشش میدهد.اول اینکه معلوم شود این جشنواره مختص تهرانیها نیست و به همۀ کشور تعلق دارد و دوم اینکه شور و اشتیاق تحقیق و تألیف را در بین جوانان استانی هم دامن زد که اگر استعداد ادبی دارند دست به قلم ببرند و آثار خوبی را بیافرینند. □ چرا جایزۀ گام اول فقط در حوزه ادبیات و شعر برگزار میشود آیا کسانی که در رشتههای دیگر اولین گام را برمیدارند، گام اولی به حساب نمی آیند؟ ■ سوال بسیار خوبی است. این گروه هم گام اولی به حساب میآیند ولی ممکن است در همان گام اول باقی بمانند. مثلاً در عرصههای علوموفنون و علوم تجربی مؤلفینی را داریم که فقط یک کتاب در سراسر زندگیشان چاپ کردهاند و دیگر کتابی را منتشر نکردهاند. البته بعضی از عرصههای علوم انسانی قابل تأمل و بررسی هستند. مثل عرصۀ تاریخ و تاریخنگاری و... اما در برخی از رشتهها شناسایی افراد و دادن جایزه به آنها هدف گام اول محسوب نمیشود. چرا که مخاطب عام ندارند و کتابهایشان هم معمولاً تکرار نمیشوند. مثلاً دانشجوی دندانپزشکی که کتابی را در حوزۀ خودش تألیف کند، این کتاب در فضای علمی دانشگاهی قابل تشویق است ولی احتمالاً بعد از آن، این فرد میرود کار علمی میکند یا عضو هیأت علمی میشود یا در راستای دیگری قلم به دست میگیرد. در گام اول هدف این است که استعدادهایی را بشناسیم که اولین گام آنها شروع گامهای دیگرشان باشد که این در حوزههای ادبیات و علوم انسانی بسیار دیده میشود. □ نظر شما در مورد قراردادن شرایط سنی مثلاً ۲۰ تا ۳۰ سال در آییننامۀ جشنواره برای گام اولیها چیست؟ ■ به نظر من عبارت گام اول یعنی گام اول در نوشتن، نه در زندگی. ممکن است کسی در سن ۵۰ یا ۷۰ سالگی اولین کتابش را بنویسد و این شروعی باشد برای کتابهای دیگرش که در بخش فرهنگی حداقل در عرصه داستان به جرأت میتوان گفت هرچه سن فرد بالاتر میرود، آثار بهتری تولید میکند. البته گاهی کسانی در سنین خیلی بالا کتابی را مینویسند که دیگر در حوزۀ تشویق و کشف استعداد قرار نمیگیرند. پس گام اول را باید در سنین جوانی تا میانسالگی برداشت و بهتر است این کار به سنین خیلی بالا کشیده نشود. گفتوگو با علی اوجبی (معاون فرهنگی خانه کتاب)
□ ایدۀ «گام اول» چگونه شکل گرفت؟ ■ ایدۀ گام اول همانند جشنوارۀ کتاب فصل دو سال پیش شکل گرفت. البته طرح پیشنهادی گام اول به هیأت محترم امنای مؤسسۀ خانۀ کتاب، منحصر در حوزۀ شعر و ادبیات نبود و شامل همۀ حوزهها میشد. اما به دلیل اهمیت جایگاه ادبیات و نیاز کنونی جامعه قرار شد این جایزه فعلاً محدود به همین حوزه باشد.نام «گام اول» هم توسط آقای آبادیان پیشنهاد شد. ایشان مدتها در مجلۀ کتاب هفته گفتوگوهایی با نوقلمان داشتند و در اجرای دورۀ اول هم با دبیرخانه همکاری مستمر داشتند. □ دربارۀ اهمیت و جایگاه این جایزه قدری توضیح بدهید: ■ در فضای کنونی آنچه در رشد و تعالی فرهنگ ما تأثیرگذار است، تشویق به مطالعه و نوشتن است. هرگاه مطالعه و نوشتن یکی از دغدغههای اصلی مردم ما شود، میتوان گفت ما در حوزه فرهنگ گامی به جلو نهادهایم. برای این کار باید چگونه مطالعه کردن، چهقدر مطالعه کردن، و از همه مهمتر مطالعه کردن کتابهای خوب را به مردم بیاموزیم. یکی از وظایف اصلی نهادهای فرهنگی معرفی کتابهای خوب و به دنبال آن، معرفی پدیدآورندگان خوب است. اما تشویق به نوشتن: معمولاً کسانی که در عرصۀ تألیف و ترجمه گام میگذارند، در ابتدا با مشکلات فراوانی روبهرو هستند که مهمترین آنها فراهم آوردن شرایط نشر است. معمولاً نویسندگانی که دارای پیشینه و آثار متعدد نیستند کمتر مورد توجه ناشران قرار میگیرند. گام اول میتواند هم در معرفی این قشر مستعد تأثیرگذار باشد و هم بر این مهم تأکید بورزد که تلاشهای فرهنگی در هیچ عرصهای مورد غفلت قرار نمیگیرد و چشمان تیزبینی هست که آثار خوب را رصد و از خالقان آنها تقدیر و حمایت میکند.البته دستاندرکاران دبیرخانۀ جایزۀ گام اول و هیأت محترم داوری باید توجه داشته باشند که تشویق نوقلمان، سهلانگاری در خلق آثار را به همراه نداشته باشد. به دیگر سخن مخاطبان جوان توجه داشته باشند که آفرینش یک اثر ادبی خوب، کار سادهای نیست؛ و هر کسی بدون پشتوانۀ علمی نباید دست به قلم ببرد و تصور کند با ردیف کردن چند عبارت منظوم یا داستانی ضعیف توانسته خالق یک اثر ادبی باشد.در داوریها باید سختگیری شود و آثار ضعیف معرفی نشوند. □ هدف از برگزاری مراسم اختتامیه در استانها چیست و آیا تداوم خواهد داشت ؟ ■ این پیشنهادی بود که از سوی معاونت محترم امور فرهنگی طرح شد و در دستور کار قرار گرفت. به هر حال بسیاری از استعدادهای خوب در حوزۀ شعر و ادبیات در استانها هستند و برگزاری جشنوراۀ گام اول در استانها باعث رشد و شکوفایی این استعدادها میشود و فضای فرهنگی آن مناطق را هم تحت تأثیر قرار میدهد. □ داوری آثار استانی بر عهده کیست؟ ■ استان برگزار کنندۀ مراسم عهدهدار داوری آثار استان خودش است و بر اساس آییننامۀ جایزۀ گام اول با یاری اساتید و صاحبنظران همان استان داوری را انجام میدهند.
|
